Οι θυρεοειδικοί όζοι, δηλαδή κυκλικοί σχηματισμοί που αναπτύσσονται ανάμεσα στα φυσιολογικά κύτταρα του αδένα, είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο που συνήθως δεν απαιτεί καμία ιατρική παρέμβαση. Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Παθήσεων Θυρεοειδούς (American Thyroid Association), το 50% του πληθυσμού θα εμφανίσει τουλάχιστον ένα θυρεοειδικό όζο μέχρι την ηλικία των 60 ετών. Το πως δημιουργούνται αυτοί οι όζοι είναι ακόμα ασαφές, αν και έχουν αναγνωριστεί δύο προδιαθεσιακοί παράγοντες: η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto και η έλλειψη ιωδίου, το οποίο προσλαμβάνεται κυρίως με τη διατροφή.
Οι όζοι δεν προκαλούν συμπτώματα και συχνά είναι τυχαίο εύρημα σε υπέρηχο τραχήλου για άλλο λόγο (π.χ triplex καρωτίδων). Μερικοί όζοι που είναι αρκετά μεγάλοι σε μέγεθος μπορεί να γίνουν αντιληπτοί οπτικά ή ψηλαφητικά σαν μόρφωμα που προεξέχει στην περιοχή του λαιμού, και έχουν το χαρακτηριστικό ότι κινούνται με την κατάποση.
Ποιο είναι λοιπόν το επόμενο βήμα όταν βρω έναν θυρεοειδικό όζο;
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνει κάποιος είναι μία ιατρική επίσκεψη σε έναν ιατρό ενδοκρινολόγο, χειρουργό ενδοκρινών αδένων ή παθολόγο, ο οποίος θα λάβει ιατρικό ιστορικό και θα κάνει φυσική εξέταση του θυρεοειδούς αδένα. Το επόμενο βήμα είναι εξετάσεις αίματος για να δούμε αν ο θυρεοειδής αδένας λειτουργεί φυσιολογικά, υπο-λειτουργεί (υπο-θυρεοειδισμός) ή υπερ-λειτουργεί (υπερ-θυρεοειδισμός). Οι εξετάσεις αίματος πρέπει να περιλαμβάνουν τις ορμόνες Τ3, Τ4 και TSH. Κάποιες παθήσεις του θυρεοειδούς που σχετίζονται με υπερ- ή υποθυρεοειδισμό είναι υπεύθυνες για τη δημιουργία όζων, και το αντίστροφο δηλαδή ένας όζος μπορεί να προκαλέσει υπερθυρεοειδισμό.
Η πιο σημαντική εξέταση που θα ξεκαθαρίσει αν ο όζος είναι καλοήθης ή κακοήθης είναι ο υπέρηχος τραχήλου. Ο υπέρηχος θα μας δώσει πληροφορίες για το μέγεθος του θυρεοειδή, αν υπάρχει ένας ή περισσότεροι όζοι, το μέγεθος του όζου, καθώς και άλλα χρήσιμα στοιχεία όπως το σχήμα, τα όρια, η υφή (μαλακό ή σκληρό) και η σύσταση (αν είναι συμπαγής ή κυστικός) του όζου. Όλα αυτά είναι απαραίτητα για να αξιολογήσουμε εάν ένας όζος είναι ύποπτος για κακοήθεια, δηλαδή αν υποκρύπτει καρκίνο.
Σε περίπτωση που υπάρχει υποψία για κακοήθεια, με βάση τον υπέρηχο τραχήλου, πρέπει να ακολουθήσει βιοψία του όζου. Η βιοψία γίνεται με τοπική αναισθησία και με την καθοδήγηση υπερήχων και θα μας δώσει την τελική απάντηση για το αν ο όζος αφορά καρκίνωμα ή όχι. Σε περίπτωση καρκίνου, η θεραπεία είναι χειρουργική αφαίρεση του θυρεοειδή αδένα από έναν έμπειρο χειρουργό ενδοκρινών αδένων. Το χειρουργείο είναι θεραπευτικό στο 90% των περιπτώσεων και δεν χρειάζεται άλλη θεραπεία. Σε περίπτωση που η βιοψία αναδείξει καλοήθη πάθηση τότε συνίσταται τακτική παρακολούθηση με υπέρηχο θυρεοειδούς και φυσική εξέταση ανά έτος. Αν ο όζος παραμένει σταθερός δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, σε αντίθεση με έναν όζο που μεγαλώνει σε μέγεθος γρήγορα ή είναι σκληρός στην ψηλάφηση όπου εκεί πρέπει να συμβουλευτεί κανείς έναν έμπειρο ειδικό.